Vấn đề trang phục
Vấn đề trang phục
Tôi mặc áo hoa cho bài thơ súng đạn
Tôi mặc áo giáp cho bài thơ trữ tình
Tôi mặc áo gấm cho bài thơ ăn xin
Tôi lột truồng bài thơ quý tộc
Tôi mặc nàng tiên cá cho bài thơ thế tục
Tôi mặc áo hở lưng, hở mông, hở ngực cho bài thơ thanh cao
Tôi mặc áo cà sa cho bài thơ đĩ điếm
Tôi mặc quần đùi cho bài thơ kinh viện
Tôi mặc áo đuôi tôm cho bài thơ nông dân
Tội mặc áo may-ô cho bài thơ trí thức
Tôi mặc hào quang cho bài thơ đáy vực
Tôi mặc xà-rông cho bài thơ haiku
Tôi mặc Lý Bạch cho bài thơ Ngô Đình Nhu
Tôi mặc bao cao su cho bài thơ trinh nữ
Hết thảy sự vật đều mốc meo, khắm khú
Bởi ánh mặt trời đã rọi triệu triệu năm qua
Không còn gì để nói
Tôi loay hoay
Mặc vào
Cởi ra.
2/7/2009
© Goldmund
Chưa thuộc bài
Mấy ngày gần đây, việc ông Trần Bảo Minh, phó tổng giám đốc Vinamilk rời Vinamilk được nhiều báo đưa tin. Sài Gòn Tiếp Thị viết một bài khá dài về ông Minh ở đây. Cách đây năm sáu năm, tôi cũng đọc một bài khác về ông, khi đấy ông đang là phó tổng giám đốc Pepsi Việt Nam. Qua báo chí, tôi được biết ông Minh là doanh nhân có tài. Ông khá thành công với Vinamilk, từ việc xây dựng đội ngũ nhân sự, xây dựng thương hiệu đến xử lý khủng hoảng. Hẳn là ông đã học được rất nhiều bài học kinh doanh quý giá khi làm việc cho Pepsi.
Tuy nhiên, cuối bài báo trên Sài Gòn Tiếp Thị có thông tin làm tôi băn khoăn: “Ngoài ra, ông Minh có công ty quảng cáo riêng “thầu” quảng cáo của Vinamilk, mặc dầu với giá cạnh tranh nhất.”
Hầu hết các tập đoàn đa quốc gia đều có một bộ quy tắc ứng xử (Code of Conduct). Tất cả nhân viên của công ty đều được huấn luyện về các quy tắc ứng xử này và được trông đợi phải hành xử theo bộ quy tắc đó. Bộ quy tắc ứng xử được coi như là nền tảng cho đạo đức kinh doanh của công ty. Nội dung cụ thể từng bộ quy tắc ứng xử của từng công ty có thể khác nhau, nhưng các nguyên tắc chính thì tương tự. Một trong những nguyên tắc cơ bản của bộ quy tắc ứng xử là tránh xung đột quyền lợi (conflict of interest).
Xung đột quyền lợi, nói một cách đơn giản nhất, là những tình huống mà trong đó quyền lợi cá nhân hoặc gia đình mâu thuẫn với quyền lợi của công ty. Khi một nhân viên có quyền lợi cá nhân mâu thuẫn với quyền lợi công ty thì cá nhân đó khó lòng ra quyết định vì lợi ích cao nhất của công ty được. Do vậy, thông thường, khi vừa gia nhập công ty, hoặc ngay khi có tình huống mâu thuẫn quyền lợi xuất hiện, nhân viên được yêu cầu phải khai báo với công ty. Mục đích của việc khai báo là nhằm minh bạch thông tin và đặt nhân viên ra khỏi tình huống mâu thuẫn quyền lợi đó. Việc loại trừ xung đột quyền lợi giúp đảm bảo lợi ích cho công ty, đồng thời, bảo vệ danh tiếng của chính cá nhân liên quan. Ví dụ, A là nhân viên mua hàng của công ty N. Công ty A đang cần mua mặt hàng X. Trong khi đó, vợ A sở hữu một công ty cung cấp mặt hàng X và vợ A muốn tham gia vào quá trình đấu thầu cung cấp mặt hàng X cho công ty N. Trong trường hợp này, A đã ở trong tình trạng xung đột quyền lợi. Việc A cần làm là trình bày toàn bộ sự việc với công ty. Giải pháp có thể là vợ A vẫn được tham gia đấu thầu, tuy nhiên, A không tham gia vào quy trình xét thầu và chấm thầu của công ty N. Giải pháp này sẽ tránh cho A được xung đột quyền lợi thực tế (actual conflict of interest).
Tất nhiên, xung đột quyền lợi thực tế đương nhiên cần phải tránh. Nhưng có những trường hợp khác, chẳng những phải tránh xung đột quyền lợi thực tế, mà còn phải tránh cả những xung đột quyền lợi theo cảm nhận (perceived conflict of interest). Quay lại ví dụ nêu trên, nếu A không phải là một nhân viên mua hàng bình thường, mà là một vị trí cao cấp trong công ty, chẳng hạn trưởng phòng mua hàng hoặc giám đốc tài chính, thì ngay cả khi A không tham gia quy trình ra quyết định, tức quy trình xét thầu và chấm thầu, xung đột quyền lợi theo cảm nhận vẫn còn tồn tại. Lý do là những nhân viên tham gia quy trình xét thầu và chấm thầu có thể chịu ảnh hưởng hoặc sức ép từ A, cho dù có thể A hoàn toàn không cố ý gây ảnh hưởng đến kết quả thầu. Xung đột quyền lợi trong trường hợp này không phải là xung đột quyền lợi thực tế mà là xung đột quyền lợi theo cảm nhận của mọi người nói chung. Giải pháp trong trường hợp này chỉ có thể là loại vợ A khỏi danh sách các công ty tham gia đấu thầu.
Việc ông Minh có công ty quảng cáo riêng và công ty đó “thầu” quảng cáo của Vinamilk chắc chắn đã xảy ra mâu thuẫn về quyền lợi. Cho dù công ty riêng của ông Minh có chào giá cạnh tranh nhất, và cho dù ông Minh có thể không tham gia vào quá trình ra quyết định, khó có thể nói rằng những người chấm thầu ở Vinamilk không nghĩ đến ông Minh khi cho công ty riêng của ông Minh thắng thầu quảng cáo. Việc công ty riêng của phó tổng giám đốc thắng thầu chắc chắn sẽ không xảy ra tại các tập đoàn đa quốc gia đề cao đạo đức kinh doanh. Từng là phó tổng giám đốc của Pepsi, chắc chắn ông Minh phải biết điều này.
Xem ra, ông Minh đã học được rất nhiều bài học kinh doanh từ các công ty đa quốc gia, nhưng bài học về đạo đức kinh doanh thì ông chưa thuộc lắm. Hoặc thuộc nhưng không muốn áp dụng.
Entry cho cháu gái 17 tuổi
Sáng chủ nhật, ngủ dậy, chạy bộ, tắm, ăn sáng, đánh răng, xịt nước hoa, diện quần áo đẹp rồi phóng xe đi đón một người con gái. Người này không rất trẻ và rất xinh như Alpha (đằng nào cũng mang tiếng câu view rồi nên phải tích cực chèn link!) nhưng cũng thuộc loại trẻ và thuộc loại nghĩ rằng mình xinh. Người này vừa tròn 17 tuổi, chính xác 17 tuổi 3 ngày vào chủ nhật vừa rồi. Đi chơi với người trẻ và xinh (tạm thời không tranh cãi về điều này) cho nên phải sạch sẽ thơm tho, để cho người trẻ và xinh đó tự hào được cậu dẫn đi chơi.
Sinh nhật năm ngoái, cậu hỏi cháu gái muốn được tặng gì. Cháu gái bảo muốn được cậu dẫn đi mua sách. Tưởng gì, mua phấn son cậu không rành chứ mua sách là nghề của cậu. Hai cậu cháu líu ríu một hồi trong Fahasa, khuân được một đống sách, rồi vào Ciao uống café, cháu gái ra về rất chi phẩn khởi. Năm nay, cậu bận. Cậu đợi sinh nhật trôi qua 3 ngày mới rủ cháu đi. Cháu mặc váy trắng, áo thun hồng, chân dện một đôi giày tổ chảng. Nhìn cháu cậu chợt nhớ mới ngày nào cả nhà ngồi ăn cơm, cháu, lúc đó chắc nhỏ hơn Alpha bây giờ, ném chảng cả chiếc dép vào giữa mâm cơm. Mới đó mà bây giờ đã lớn ầm, ra đường con trai theo rầm rầm, hai cậu cháu đi với nhau trông chẳng khác bồ bịch mấy!
Cháu gái bây giờ đã lớn, đã 17 tuổi, đã biết…đi chợ và nấu cơm giúp mẹ. Mẹ cháu ngày xưa 11 tuổi đã biết đi buôn đường Phan Rang – Đơn Dương. Còn bà ngoại mới kinh chứ, 13 tuổi đã biết đi buôn đường dài, vào Sài Gòn lấy hàng đem về chợ Phan Rang bán. Nhưng mỗi thời mỗi khác, ngày nay cháu 17 tuổi vẫn còn được mẹ đưa đón đi học, không phải một mình đi buôn đường dài, cho nên biết đi siêu thị và biết nấu cơm đã là một thành tích khiến mẹ tự hào lắm rồi. Hè này, cháu còn tham gia chương trình Hoa phượng đỏ, một chương trình tình nguyện giống như Mùa hè xanh, nhưng Mùa hè xanh là chương trình cho sinh viên đại học, còn Hoa phượng đỏ dành cho học sinh trung học. Đại khái, Hoa phượng đỏ là chương trình nhằm “nâng cao ý thức trách nhiệm vì cộng đồng và năng lực trong xã hội cho các em, đồng thời mang lại một mùa hè thiết thực, có ích để các em rèn luyện bản thân trở thành những công dân tốt”, bà Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân TP Hồ Chí Minh đã nói như thế. Nghe nói, cháu tham gia Hoa phượng đỏ rất tích cực, duy có hai buổi đi vệ sinh cầu Đinh Bộ Lĩnh thì cháu vắng cả hai. Không phải cháu sợ dơ, mà vì cháu có lý do “chính đáng”. Lý do chính đáng hôm nay là đi mua sách với cậu. Gì gì, sinh nhật cũng phải cho chiến sĩ Hoa phượng đỏ nghỉ xả hơi chứ.
Năm ngoái, cậu cho lựa sách thoải mái, muốn lấy mấy cuốn cũng được. Năm nay cậu keo hơn, bảo chỉ cho 5 cuốn thôi, vì “con phải học cách biết rằng không phải thứ gì thích mình cũng có thể có được”. Cháu chọn ra một chồng rồi tần ngần bỏ lại mấy cuốn kiểu như Con gái 15, Con gái 16, chỉ lấy hai cuốn có “giá trị văn học” mà cậu gợi ý là Trên sa mạc và trong rừng thẳm và Bắt trẻ đồng xanh, cùng ba cuốn truyện tiếng Anh để “luyện tiếng Anh”. Dẫu chỉ được mua 5 cuốn, cháu vẫn hớn hở, vì sau đó được cậu dẫn đi uống café Angel-in-us. Quán mới trên đường Nguyễn Huệ, bán café kiểu Tây, rất chi sành điệu. Chiến sĩ Hoa phượng đỏ trốn nhặt rác như cháu hẳn nhiên mê tít. Hai ly café hết 120.000 đồng, thật ra cũng đủ cháu mua thêm mấy cuốn sách nữa. Nhưng việc nào ra việc nấy, ai lại nhập nhèm phải không ạ.
Gọi điện cho mẹ cháu, mẹ cháu bảo rằng cháu gái khoe đi với cậu vui lắm, đi vui mà về vẫn còn vui, không giống đi với ba! Ơ, thế là cháu gái không kể cho mẹ nghe cái đoạn cháu gái làm nũng, kêu ca giày to quá đi đau chân, cậu đi lấy xe đi rồi vòng lại đón cháu. Cậu xì nẹt cho, ai bảo đi giày điệu, mới đi bộ một chút mà đã kêu ca. Nói rồi cậu bỏ đi trước, cháu gái lếch thếch theo sau. Lựa sách thì bị bắt bỏ lại, làm nũng một tí thì bị la, vậy mà vẫn kêu là đi chơi với cậu vui, cháu gái thật là buồn cười nhỉ!
Ghi chép chớp nhoáng về thực tại số 1
Ghi chép chớp nhoáng về thực tại số 1
Giấc mơ con cá bạc
Vạc nửa mồng trăng choang choáng bạc
Mờn mợt mỡ
Nạc
Râu lạc
Cong, trĩu, chênh vênh vênh, chòng chòng chành biểu đạc
Bật thức từ cơn khát dữ dội/ cơn khóc eo eo nhạc.
Xáo xác, táo tác, nháo nhác, cháo chác
Bất thức tứ cớn khát éo éo nhác
Tán nác
Không nỡ làm điều ác.
28/6/2009
© Goldmund
Còn có bao giờ em nhớ ta?
Nếu bạn là một người đàn ông đã có gia đình, mà đêm nào cũng được một người con gái trẻ và xinh, có thể nói rất trẻ và rất xinh, yêu cầu nằm xuống bên cạnh nàng, nắm tay nàng để cùng đưa nhau vào giấc ngủ thì bạn sẽ nghĩ gì? Tôi thì tôi nghĩ là: chật quá! Vì giường nàng bé quá. Vâng, khi chưa đến ba tuổi người ta không cần một cái giường quá lớn. Alpha chỉ có một tấm nệm be bé bên cạnh giường ba mẹ. Mấy tuần nay, khi ông ba nội đã về quê nghỉ phép thì mẹ có trách nhiệm cho em Pi ngủ còn ba (tức là tôi, lẽ nào không phải?) có trách nhiệm cho Alpha đi ngủ. Sau khi cho Alpha đánh răng, đi tè, Alpha sẽ ôm tất cá các gối ôm vào tấm nệm của mình nằm sẵn đó rất ngoan. Khi tôi tắt đèn, Alpha sẽ có tiết mục đòi uống nước. Uống nước xong, Alpha sẽ yêu cầu ba gãi chân cho con. Gãi một lúc Alpha sẽ đòi đổi chân kia, xong rồi đổi sang tay, rồi tay kia. Gãi hết bốn vó cô nàng sẽ ngủ chổng cẳng. Nhưng có những hôm khó ngủ hơn, gãi xong bốn vó mà cô nàng vẫn chưa chịu ngủ, cô nàng sẽ thì thào: “Ba ơi xuống đây nằm với con”. Tấm nệm bé tí thế kia, lại thêm một đống gối ôm và búp bê, nằm xuống đấy quả tình là chật!
Nếu bạn nào đọc câu đầu tiên trên kia mà chờ đợi một câu chuyện diễm tình lâm ly bi đát hẳn bạn đã thất vọng. Đấy, nhưng lỗi là ở bạn. Cứ nghe đến nằm xuống bên một người con gái đã liên tưởng lung tung. ‘Người con gái” rất có thể chỉ là “con gái” thôi, hi hi.
Cũng như chữ “em” trong văn chương thi ca âm nhạc, nhắc đến chữ “em” người ta cứ liên tưởng ngay đến, vâng, một cô gái. Rồi người ta có thể xây dựng cả một huyền thoại nhằm giải thích cho chữ “em” đó, kiểu như cô gái đó là ai, tên gì, tóc dài bao nhiêu xăng ti mét, tác giả gặp cô gái ở đâu, họ có yêu nhau không, thậm chí họ có ngủ với nhau không, ai bỏ ai, vân vân và vân vân. Rất có thể một đồng chí nào đấy, thường không lấy làm nổi tiếng lắm, sẽ viết một một bài dài ngoẳng kể là tôi đã quen nhà thơ nhạc sĩ xyz tôi biết chắc nhà thơ nhạc sĩ xyz đã gặp cô gái zyx trong hoàn cảnh yxz nọ họ đã xxx với nhau sau đó nhạc sĩ nhà thơ xyz đã yyy ra bài hát bài thơ say đắm lòng người kia tôi cam đoan chuyện tôi kể trăm phần trăm là sự thật và chuyện này chỉ có mình tôi biết thôi.
Tôi rất yêu thơ Quang Dũng và trong số những bài của Quang Dũng tôi thích bài Mắt người Sơn Tây vào loại nhất. Bài này thường được lưu truyền dưới tên Đôi mắt người Sơn Tây, nhưng tôi đã đọc ở đâu đó rằng nguyên gốc Quang Dũng đặt không có chữ “đôi’ mà chữ ấy là do Phạm Đình Chương thêm vào khi phổ nhạc. Tôi cũng thấy không có chữ “đôi” thì hay hơn. Bài này có nhiều dị bản. Bản dưới đây là bản tôi chép lại khi đọc một tập sách về Quang Dũng cách đây nhiều năm:
MẮT NGƯỜI SƠN TÂY
Em ở thành Sơn chạy giặc về
Tôi từ chinh chiến cũng ra đi
Cách biệt bao ngày quê Bất Bạt
Chiều xanh không thấy bóng Ba Vì
Vầng trán em mang trời quê hương
Mắt em dìu dịu buồn Tây phương
Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm
Em có bao giờ em nhớ thương?…
Mẹ tôi em có gặp đâu không?
Bao xác già nua ngập cánh đồng
Tôi nhớ một thằng con bé nhỏ
Bao nhiêu rồi xác trẻ trôi sông?
Từ độ thu về hoang bóng giặc
Điêu tàn ôi lại nối điêu tàn!
Đất đá ong khô nhiều suối lệ
Em đã bao ngày lệ chứa chan?
Đôi mắt người Sơn Tây
U uẩn chiều lưu lạc
Buồn viễn xứ khôn khuây
Tôi gửi niềm nhớ thương
Em mang giùm tôi nhé
Ngày trở lại quê hương
Khúc hoan ca rớm lệ
Bao giờ trở lại đồng Bương Cấn
Về núi Sài Sơn ngó lúa vàng
Sông Đáy chậm nguồn qua Phủ Quốc
Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng
Bao giờ tôi gặp em lần nữa
Chắc đã thanh bình rộn tiếng ca
Đã hết sắc mùa chinh chiến cũ
Còn có bao giờ em nhớ ta?
(Quang Dũng – 1949)
Tôi đọc một số bài trên internet liên quan đến bài thơ này. Có khá nhiều người khẳng định rằng Quang Dũng viết bài thơ này cho một cô gái, thậm chí người ta còn cho biết tên cả cô gái đó, thậm chí họ còn yêu nhau, cô gái sau này vào Nam rồi đi Mỹ. Những chuyện như thế tôi nghĩ chỉ có tác dụng quán nước vỉa hè còn sự thật thế nào chẳng ai kiểm chứng được. (Cũng như câu chuyện Hai sắc hoa Ti-gôn của TTKh, có người phân tích bài thơ rất nhất định rằng cô gái trong thơ nhất định đã lấy một ông chồng tên Nghiêm căn vào những câu như “Bên cạnh chồng nghiêm luống tuổi rồi”. Sao người ta cứ phải trần tục như thế nhỉ?)
“Em” trong bài thơ này không nhất thiết phải là một cô gái. Có tài liệu khác kể rằng “em” là một chú bé chạy giặc mà Quang Dũng tình cờ gặp. Tất nhiên, cũng chẳng ai xác định được tính xác thực của tài liệu này, nhưng nếu bạn đọc bài thơ từ đầu đến cuối và liên tưởng đến một cậu bé chạy loạn như là đối tượng Quang Dũng nói chuyện thay cho một cô gái chắc bạn cũng thấy không có gì không hợp lý, thậm chí có khi còn thấy hay hơn.
——–
À, có một bài mà trong đó chữ em chắc chắn là con trai:
“Ta biết ngày mai em lấy vợ
Ngày làm hai buổi tối về thăm
Cơm xong chén nước chờ bên cạnh
Em bế thằng con được mấy năm”
Mấy câu này của Xuân Diệu tặng Huy Cận:) “Thằng con được mấy năm” có khi là tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ bây giờ 🙂 🙂
